Kasım 2008

Ö T E S İ

 

14.12.2019 



Bamteli

 
Aydil Erol

“Muhteşem İkili”den muhteşem bir güldeste


Ağa beğliğin inanılmaz örneklerini veren, sanatının ululuğu kadar, kişiliğinin yüceliğiyle de tanınan, Yahya Kemal’in “Benim küçük Cemil’im” dediği Necdet Yaşar, kelimenin tam anlamıyla “gani gönüllü”dür. Onun “Sanata pîr aşkına gönül verdiği, para-pul, şan-şöhret ihtirası duymadığı” en azından güneşin doğudan doğması kadar doğrudur; gerçektir. Yazdıklarını yayımlamasa da yaman bir hicivcidir.

 


Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir. Hepiniz mebus olabilirsiniz, vekil olabilirsiniz. Hatta cumhurbaşkanı olabilirsiniz. Fakat sanatkâr olamazsınız.


                 Atatürk


 


 


“Muhteşem İkili”den muhteşem bir güldeste


                                              Aydil Erol


 


Sanat âleminde olduğu kadar, gönül dünyamızda da kutup yıldızı gibi parlayan, dünya durdukça da parlayacak olan günümüzün en büyük neyzeni Niyazi Sayın ile yine günümüzün en büyük tambur sanatkârı Necdet Yaşar,  her verdiği konser ayrı bir sanat hadisesi meydana getirdiğinden ötürü “Muhteşem İkili” olarak anılır olmuştur.


Gerek Niyazi Sayın olsun, gerek Necdet Yaşar olsun, yalnız konser veya resital vermek, öğrenci yetiştirmekle kalmamışlar, sazlarının imkânlarını geliştirmenin, zenginleştirmenin yollarını da arayıp bulmuşlardır. Ney, Niyazi Sayın’ın sayesinde dünkünden daha zengin imkânlara sahiptir; tambur da Necdet Yaşar’ın elinde…


Niyazi Sayın Ney’in imkânlarını zorlar; gelenekten aldığını geliştirir. Taksim formunun da bir üstün yaratıcısıdır, yorumcusudur. İkinci dilimiz olan musikimizin inceliklerini yansıtan makamdan makama yaptığı sürprizli geçişlerle taksimi bir doğaçlama beste hâline getirir. Çok uzun süre bir taksim yapsa bile monotonluğa düşmez. Giriş veya ara taksimi olsun, daha ilk melodilerde dinleyenleri okunacak eserin dünyasına götürür. Sololardaki başarısını toplu icralarda da en üst seviyeye çıkarmasını bilir.


Niyazi Sayın’ın hayatında musikiden başka hat vardır, tezhip vardır, tesbih vardır; ebru yapar, tenis oynar. Kuş severler onu yalnızca bir kuş meraklısı sanırlar. Karşılarındakinin musikide erişilmez bir doruk, ender gelen bir sanatkâr olduğunun farkında bile değillerdir…


Ağa beğliğin inanılmaz örneklerini veren, sanatının ululuğu kadar, kişiliğinin yüceliğiyle de tanınan, Yahya Kemal’in “Benim küçük Cemil’im” dediği Necdet Yaşar, kelimenin tam anlamıyla “gani gönüllü”dür. Onun “Sanata pîr aşkına gönül verdiği, para-pul, şan-şöhret ihtirası duymadığı” en azından güneşin doğudan doğması kadar doğrudur; gerçektir.  Yazdıklarını yayımlamasa da yaman bir hicivcidir. Yalnız tambur sanatçıları üzerinde değil, öteki sazendelerde de unutulmaz emekleri, etkileri vardır. Bu noktada da minnetle ve hürmetle anıldığına pek çok defa tanık olanlardanız.


Henüz bir lise öğrencisiyken “bağlama ustası” olarak anılır. 1950 yılında İÜ İktisat Fakültesi’nde okurken, Tamburî Cemil Bey’in oğlu Mesut Cemil Tel’in tamburunu dinleyince bu Türk sazına gönül düşürür. Yenikapılı Ziya (Özgener) Usta’ya koşar. Ondan bir tambur satın alır. Ziya Usta, Şehzadebaşı Camisi’nin müezzinlerindendir. Kemençe ve tamburu hem yapar ve hem de çalar. (İstanbul Erkek Lisesi’nden sınıf arkadaşı olmakla kalmayıp dost ve ahbap olduğu kemençe sanatkârı Ruşen Ferid Kam ve Mesut Cemil ile ustası Tamburî Cemil Bey’in mezarına gömülen Kadı Fuad Efendi’nin cenazesini taşır.)


Geleceğin büyük üstadı Necdet Yaşar, Süleymaniye’de kaldığı yurtta bir yandan tambur çalar, bir yandan da dünyanın en büyük mimarı Koca Sinan’ın muhteşem minarelerini ve kubbelerini seyreder. Tambur üstadı Yaşar ile ney üstadı Sayın’ın 1960’larda oluşturduğu ikilinin konserleri Türk musikisi çevrelerinde büyük bir ilgi ve heyecan uyandırır.


Aynı makamdan iki taksim yapsa bile tekrara düşmez. Nâdide makamlardaki icra ve taksimlerde gösterdiği başarı da onun en büyük özelliklerinden biridir. Zira nâdide makamların kendine özgü lisanını kullanarak taksim yapabilmek bir sazendenin en büyük hayalidir. “Son tamburî olmadığını” sık sık tekrarlayan, “Ben, son tamburî değilim. Pek çok tamburînin yetişmesinde yol gösterdim; ilham ve heyecan verici oldum.” diyen Yaşar, şöyle devam eder: “Tamburda bir şeyler yapabilmişsem, bu çetin sazı biraz yenebilmişsem, sazımı biraz olsun sevdirebilmişsem, bunu herkesten önce Tamburî Cemil Bey’e borçluyum. Başka türlü düşünmeme imkân yok…”


Yaşar, çalışmalarını şöyle anlatır: “Mesut Cemil Bey’in asıl etkisi tambur tekniği üzerinde oldu; mızrabın sivri ucunu değil, geniş ağzını kullanmam yolunda beni yönlendirdi. Sol elin kıvraklığını, mızrabın geniş ağzını kullanarak derin ve hacimli ses elde etmekle birleştirebilirsem tamburda daha başarılı olacağımı, ilerleyeceğimi söyledi. Bu teknik, Tamburî Cemil Bey’in en başarılı öğrencisi Kadı Fuad Efendi’ye, ondan da Mesut Cemil Bey’e aktarılmış bir bilgiydi. Tamburda mızrap geniş ağzıyla değil de sivri ucuyla vurulursa kıvraklık elde etmek pek güç değildir. Böyle bir teknikle istenilen kıvraklık çalışılarak elde edilebilir; lâkin tamburun geniş teknesinde yankılanan, bu saza has o yakıcı, derinlerden gelen ses çıkmaz; dolayısıyla tamburun sesi yalnızca göğüs üzerinde tınlar. Sazın sadece tellerinden gelen, küçük hacimli bir ses çıkar. Tamburda güç olan, hem mızrabı sazdan dolgun sesler elde edebilecek biçimde kullanmak; hem de gereken kıvraklığı, ajitileyi gösterebilmektir. Bu da çok uzun çalışmayı gerektirir. Ben de en çok bu yolda yıllarca çalıştım.”


Dünya çapında bir otorite ve erişilmez bir sanatkâr olan Necdet Yaşar, tambur ve tamburîler hakkında şöyle konuşuyor: “Öteki sazendelere göre tamburînin varlığını ıspatlaması, sanatını kabul ettirmesi son derece güçtür. Zira önünde Tamburî Cemil Beğ gibi dev bir sanatkâr ve efsanevî bir şöhret var. Buna rağmen, fırtına gibi yetişen gençler görüyorum. Onlarla kıvanç duyuyor, gurur duyuyor ve seviniyorum.”


Çanakkale’nin Çan ilçesini ve çevresini ihya eden, binlerce kişiye ekmek kapısı açan, iş sağlayan, ilim ve irfan sever, hayırsever işadamı İbrahim Bodur’un destekleriyle gerçekleştirilen, arşivlerin tozlu raflarından Aziz Şenol Filiz ve Birol Yayla’nın çalışmalarıyla kurtarılan, “Muhteşem İkili”nin 1950’li yıllardan 1980’li yıllara değin yaptıkları icralardan seçilenlerden oluşan, müzik severlerin hizmetine sunulan 2 cd’li bu görkemli albüme emeği geçenlere, sonsuz tebrikler, gönüller dolusu teşekkürler ve minnetler.


(Kalan Müzik, tel.: 90  212/ 512 35 13)


 


 


 


Mâniler


 


Dünya yıkılsa bile


Değişmez şiarımız:


“Tek millet, tek devlet … ve


Bayrağımız, Marş’ımız…”


                        *


Gündüzler oturmadım


Geceler uyumadım


Az milleti çok ettim


Aç milleti tok ettim.


     (Orkun Yazıtları’ndan)


                               *         


Tepe gibi et yığdım


Göl gibi kımız sağdım


Borçluyu rahatlattım


Yalıncakı donattım.


        (Dedem Korkut’tan)


                    *


İnanılmaz sihir var


Sazının her telinde


Kanun başka konuşur


Sümer’imin¹  elinde


                        *


Dağlar bayırlar aşar


Aramızda kocamız


Musikide üstaddır


Handan Tunca Hoca’mız


                        *


Konya, Niğde, Bor gibi


Anlatması zor gibi


Fatoş Çal’daki gözler


Tutuşmuş bir kor gibi


                        *


Balığı kalmadı mı


O güzelim dalyanın?


Bir fiskeyle patladı


Balonları Balyan’ın…


                                *


Yolcu gider der misin


Yollar biter der misin


Birkaç mâniye Nazan


“Artık yeter!..”  der misin?..


 


            *


Bakın çayın demine


Gerek yoktur yemine


Ne sevimli insandır:
Vatansever Emine.


                        *


Has kumaştandır özü


Hem de tatlıdır sözü


“Edebiyatımızın”


Yardım’dır “Gülenyüzü”


                        *


Bağır ateş, kor sîne


Gönül yanıyor yine…


“Hızlı Okumak” için


Kadıoğlu Muhsin’e…


                        *


Hacıibrahimoğlu


Bizim avukat Zeki:


“Ben de mâni isterim…”


Biz de dedik ki: “Peki!..”


                        *


İyi çalış dersine


Herkes gider Mersin’e


Sayın bayım nedense


Daim gider tersine


                        *


Gereksiz işte yokuz


Dünkünden daha çokuz


Necdet Yaşar’ı yazar


Aşk ile Gonca Tokuz


                        *


Almış eline sazı


Çalıyor bazı bazı


Utanmadan söylüyor:


“Dostlar şehit, ben gazi…”


            *


Bırak cilveyi, nazı


Dinle Agobun kazı


Senin alçaklığına


Allah olur mu razı?..


               *


O ne kesim2    şal güzel


Yüzde olsa hal3  güzel


Yedik yedik doymadık


Pastırması4  bal güzel


            *


Sanma onu simyacı…


Gazeteci-kimyacı


Mine Özgür billâhi


Derdimizin ilâcı


   *


Sözünü geçirmeyen


Horoz imiş “kıl ibik”


Ses uyumuna uyup


Olmuş sonra “kılıbık”


                        *


Şimşir tarak kel alır


Parasını el alır


“Hayda5  yatma yel alır


Huyda6  yatma sel alır”


                        *


Yıkıldı geçti neden


İçimde nice dağlar


Nice bülbüller ağlar


Nice ırmaklar çağlar…


                        *                   


Çiçek çiçek dalımız


Pırıl pırıl şalımız


Arife malûm olur


Saklasak da halımız…


 


 


1) Kanun sanatkârı ve hocası Nevzat Sümer.


2) kesim: Güzel…


3) hal: Ben. Tende bulunan leke veya kabartı.


4) Lütfen yanlış anlaşılmasın, burada kastedilen Kastamonu pastırmasıdır.


5) hay: Bayır, kır.


6) huy: Çukur, dere. Burada “Haydan gelen huya gider” sözü hatırlanabilir.


 


ufuk@ufukotesi.com

Bu yazı toplam defa okunmuştur.

Ufuk Ötesi Gazetesi'nde yayınlanan yazı, haber ve fotoğraflar kaynak gösterilerek iktibas edilebilir.

UFUK ÖTESİ.COM

BU YAZIYI TAVSİYE EDİN

Adınız  Soyadınız

E-posta adresiniz
Arkadaşınızın e-posta adresi

 

Yazdır  - Sayfanın Başına Dön 

 

 Sayı :79

 KÜNYE
 
 ARŞİV
 
 ABONELİK
 
 REKLAM
 
 
  YAZARLAR
 Ali Arif Esatgil
Bayrak gibi yaşamak...
 Alptekin Cevherli
En zor yazım…
 Doç. Dr. Fethi Gedikli
Şimşek gibi çakıp geçen ülkücü
 Dr. Yusuf Gedikli
Sevgili Kemalciğim, candaşım, kardaşım, arkadaşım…
 Kemal Çapraz
Son söz...
 Olcay Yazıcı
Asil Neslin Son Temsilcisi: Kemâl Çapraz
 Bayram Akcan
“BOZKURT” Kemal ÇAPRAZ
 Aydil Erol
Bu çapraz, kimin çaprazı?!!
 Şahin Zenginal
Sensiz hayat zor olacak
 Ünal  Bolat
Sevdiğini Türk için seven Alperen
 Hayri Ataş
“YA BÖYLE ÖLÜM DEĞİL Mİ ERKEN”
 Mehmet Türker
Türk Dünyasının dervişi
 Mehmet Nuri Yardım
Kemal Çapraz diye bir kahraman
 Prof Dr. Ali Osman Özcan
Ufuk Ötesinde Çapraz Ateş
 Orhan Seyfi Şirin
Çapraz doğuştan ‘Reis’ti
 Rasim Ekşi
Kardeşim Kemal’in Vasiyeti
 Dr. Orhan  Gedikli
Sevgili Kemal Kardeşimin Ardından
 Özdemir Özsoy
Seni unutamayız
 Dr. Ünal Metin
“Ufuk Ötesi” yaşıyor
 Süleyman Özkonuk
Öteki Ufuk
 Zeki Hacı ibrahimoğlu
30 yıllık dostumdu
 Aybars Fırat
Kastamonu Beyefendisi
 Coşkun Çokyiğit
Kemal Çapraz “Tek Ağaç”lardandı
 Baki Günay
Kırım Meclisinde Kemal Çapraz sesleri
 Cem  Sökmen
Metropoldeki dâvâ adamı: Kemal Çapraz
 Ahmet Tüzün
İz Bırakan
 Hüseyin Özbek
Kemal Bey
 Asuman Özdemir
Sermayeye kurban gittin…
           
       
 
   

Karahan 2002