Kasım 2008

Ö T E S İ

 

14.12.2019 



Vasiyet gibi söyleşi (2)


"Elli yıldır yazıyorum, yazdım. Okuyorlar ki varım. Murat Belge gibi bir adam, para babası bir bankanın cebinden yayınlanan bir dergide 2 sayı üstüste, 60 sahifede beni yok etmeye yeltenebildiğine, çürütebilmek için çıldırasıya didindiğine göre.."

İskender Özsoy, sizinle yaptığı bir mülâkatta çok hoş biri anekdot aktarıyor. Orada ödüllerin en büyüğünü anlatıyorsunuz. Türkiye�de ödüller hakkında ne düşünüyorsunuz?

O ödüllerden bana da verildi... idi; epeycesini hatırlıyorum. Nasıl verildiğini, niçin verildiğini biliyorum. En iyi ölçü, daha doğrusu �kıyas� kendin ile ölçmek, kendine kıyaslamaktır. Böylece yanılmazsın. O tür ödüller, hilâllerin haça, haçların hilâle dönüşmesi, dönüştürülmesi gibidir. Her zaman, her yerde ve dâimâ, yanıltıcıdır. Zâten bu sebepten var edilmişlerdir. Gençliğimde beni de aldattı o ödüller, lâkin tez uyandı... idim.

Romancının ana malzemesi dil. Dilimizin son yıllarda yoksul hâle getirilmek istendiği âşikâr. Acaba yeni ve iyi romancı çıkmamasının bir sebebi de Türkçe�ne musallat olanların günahı mıdır, ne dersiniz?

Yeni romancı çıkmaması Dil�den değil, köksüzlükten. Kökten koptukça filiz çürür; köke aykırı süren sürgün ne çiçek açar ne de meyveye durur. Sağdan soldan derleme geliştirilen burçlarda ise meyveler piçleşir; kara kuru, tadsız tuzsuz pazara çıkartılmış meyvelerin alıcısına o meyveler hangi lezzeti anlatabilir ki? Üstelik çığırtkanların pazarladığı, şarlatanların tablaya sürdüğü piçleşmiş meyvelere bulunacak müşterinin de ağız tadı yok edilmiş, ettirilmiş ise neyi nerden nasıl beklersin?

Dil elbette roman için vazgeçilemezdir, mecbûriyettir. Hele Türkçe gibi bir görkemli dünya dili Türk romanını dokumanın ilk ve tek şartıdır. Türkçe fukaralarının yazdıkları ise ortada. Yetmezmiş gibi başromancı rolünde dümene oturtulan birinin bir �baş ya da kıç� yapıtının bütünüyle bir eski �Hariciyeci� yazarımızdan satır satır yürütülüş hikâyesini sayın Murat Bardakçı yazdı. Ben o merhûm Hariciyeci yazar ile ölümünden bir gece önce uzun uzun, evinde, konuşmuş idim. Söz konusu eserini de 1001 Temel Eser arasında yayınlayacaktık. Rahmetli Kemal Ilıcak bu iş için ayrı bir telif ücreti ödememi bile istemişti. Yayınlayabilseydik, demek ki, o başyapıta �boş kale�sinden hırsızlık yapamayacaktı.

Burada eskilerin �intihal� sözüyle bir bakıma hoş görebildikleri �çalma çırpma, yürütme, hırsızlama� göz açıklıklarına bizde sıkça rastlandığı gibi dünya edebiyatı alanında da rastlanır. Lâkin hırsızlamacıların biri bile �Nobel� denilen aldatmacanın adaylığına yakıştırılmadığı gibi isimleri lekesiz yazarlar arasından çıkmamıştır. Sokak ağzıyla denilen keleklikler ancak kelekleşmiş yazarların tenezzülünde oluyor her nedense.

Bizde en güzel ve şâhâne örneği usta şâir Şeyh Gâlîb�in Hüsn ü Aşk adlı ünlü ve nefîs mesnevî-romanında görüldü. Okunduğu günlerde o vaktin çekemeyenleri �şundan bundan� alınma dediklerinde Şeyh Gâlib ustamızın: �Çaldımsa da mîrî maldan çaldım� demek büyüklüğünü büyük ustalığına güvenerek söyleyebilmiştir.

Benim �kök� deyişim bu sebeptendir; köksüzlükten pîçleşme de böyle gelişir zâten. Köksüzün Dil�i de roman soluğuna yetmez aslında; bir maraton koşusu gibidir roman; öylesine uzun, öylesine dengeli, öylesine ölçülü biçili ve öylesine hesaplı kitaplı bir koşu şiiri veyâ mûsikîsidir. Soluğu Dil�dir; Dil�i de �kök� besler. Köksüz-dilsiz bir gelişim ortaya �eser� çıkaramaz, çaputlu maputlu yapıtlar yumurtlar.

Bütün sun�i birleştirme çabalarına rağmen yine de hem fikirde hem de edebiyatta bir kamplaşma var. Kamplar, anlayışlar, dünya görüşleri edebiyatın, sanatın önüne geçiyor. Bundan kurtulmanın bir çâresi var mıdır? Tabii bunu söylerken iki taraflı olarak soruyorum.

San�atı, besleyen damar olarak kabul etmiyor, herhangi bir kavganın aracı ya da silâhı diye kabul ediyorsan önce insanı insanlığından çıkarır, hayvanlaştırırsın; hayvanlaşan insandan ne bekleyeceksin?

Söylediğin kampçı�lar ne bekleyeceğini iyi bilirler. Marksist�ler bu işin ustasıydı; şimdi AB�deki sırtlan sofrasının başçıları Marksistlerin yerine geçti. Firavunlaşmış bir Amerika ise Nemrutlaştıkça hayvanlaşmayı hızlandırıyor oldu. Hayvanlaşan insan sadece karnını düşünür; sanatı ise karına indikçe kokar ve kokutur.

Şeyh Bedreddin Vâridât�ında sıkıştıkça �gerisini sen düşün artık...� deyiverir; gâlibâ haklı. Yazık ki adı yanlış konan yıldızlar gibi aktı gitti o da. Sırtından şöhret uman N. Hikmet bile yanlışa sürdü Onu; Şeyh�in �içinde yürüyen adımlar�ın seslerini Stalin�e, �ateşten yükselen kıvılcım ruhu sanışı�nı �ihtilâl�e götürdü. Bu da bir ayrı kayboluş aslında, bir ayrı yok oluş... Lâkin bilen kim, anlayan kim? Kamplaşma çoktan başlatıldı, hem de Atatürk�e rağmen. Çünki sofrada baş yemek Türkiye; Türklüğün etinden kemiğinden ayrıştırılması.. olunca kim koşuşmaz ki o sofraya?

Sâdece sırtlanlar mı? Ayılar bile sıraya girer hemen! Para roman, piyasa romancılığı, best seller romancılığı, derken neredeyse eline kalemi alan bir çok kişi, ortaya irice, bol sayfalı, iddialı başlık taşıyan roman olduğunu iddia ettikleri kitaplarıyla etrafı kasıp kavuruyor. Has edebiyatçılar, ömürlerini şiire, hikâyeye, romana adayan kalem erbabı kenarda beklerken nevzuhur romancılar öne çıkıyor. Bu sağlıklı bir gelişme değil herhâlde yazı hayatı bakımından? Ortada sağlık ne kaldı, ne bırakıldı ki roman sağlıklı, san�at gürbüz kalabilsin? Şâirin: �Doğar aç mîdelerden nur topu ihtilâller� deyişi gibi kurumuş ya da kurutulmuş gönüllerden de ancak, doğsa doğsa, mısır koçanı doğar.. Ortada işte. Sizin gazetelerde neşredilen makaleleriniz son derece ufuk açıcı. Değerli tahliller, tespitler var. Bu yazıları da okuyucuya toplu olarak armağan etmeyi düşünüyor musunuz?

İrfan Yayınevi 40 yıldır yayınlıyor yazdıklarımı. 7/8 yayınevi daha yayınlamıştı vaktiyle... Şimdi, gâlibâ, 2 yayınevi var, fakat ağırlık İrfan Yayınevi�nde.

Sizinle daha yaptığımız konuşmada Orhan Kemal hakkında bir hâtıranızı anlatmış, tabutunu Bulgaristan�da gördüğünüzde duygulandığınızı ifade etmiş ve o cenazesinde bulunduğunuzu dile getirmiştiniz. Kemal Tahir, Yaşar Kemal ve Attilâ İlhan gibi sol tandanslı edebiyatçılara da pek soğuk baktığınız söylenemez. İdeolojik bir bakış sergilemediniz hiçbir zaman. Sadece Nâzım�a bir reddiyeniz, öfkeniz var o kadar. Acaba sol kesim de sizin kadar engin ufuklu mu, müsamahakâr mı? Bir sanatkârı değerlendirirken ideolojisi ne derece belirleyici olmalıdır?

Benim dinî inancım dışında bir tek vazgeçilemez, geri dönülmesi imkânsız bir tek inancım var: Türklük,Türk kültürü. Bundan ödün de veremem, yan çizene de iyi gözle bakmam. Çünki, en azından 5/6 bin yıldır Türk�ün, Türklüğün, Türk kültürünün sırtından geçinen, karın doyuran, adam olanlar.. olur olmaz, dönüp Türk�ü, Türklüğü, Türk kültürünü sırtından bıçaklama sevdâsına düşüyor bunu da kazanç kapısı yapıyor; iğrenmez misin bunlardan, böylelerinden?

Kim olursa olsun, eğer san�at adamı ise; eğer yazarlık onurundan zenginleşmiş bir can yapısı, beden+ruh hayatı var ise onu var eden yurduna sırtını çeviremez, milletine ters bakamaz, Devletini yadırgayamaz. San�at adamı bir emsalsiz sırça köşktür; kondurulduğu yurdunda o yurdu güzelleştirmek için güzelleşebilir ancak; milletini daha iyiye daha güzele daha doğruya ulaştırabilmek için iyi+güzel+doğru olur ancak... Ve Devletinin daha güçlü, daha yapıcı, daha var edici olabilmesi için bütün varlığını yine yurdunda seferber eder; var olabilmek için var edebilmek, yapabilmek için yıkmamak-yıkamamak; yenileyebilmek yenilerek eskimeyi bilmek.. San�at adamı, yazar-çizer bence bu kalıbın biçimlemesidir.

Bunun için Marksist olmuş olmamış; dinsiz olmuş olmamış fark etmez; bunlar onun kişilik noksanlıkları ya da bütünlükleridir. Elbet Müslüman Türk benim makbulümdür; lâkin Türk yurdu olan, Türklerden başka kimsenin, hiçbir kimsenin sahiplenip bugüne getirmediği Vatan�ın Amerikanlaşması gibi bir kokuşmuşluğu yaşaması uğruna köleleşmiş olanlara yazar-çizer diyemediğim gibi san�at adamı hiç diyemem.

Ancak tavuklardan duyduğumda tavukça mûsikîsini fark edebildiğim tavukçudan beter bir Amerikanca uğruna Türkçe�nin benzersiz güzelliğini hissedemeyen nasıl roman yazabilir ki?

Hele şiir gibi bir su akışına nasıl karışmak cür�etinde bulunabilir...?

San�at ideoloji ile köleleşir; yurd ile bütünleşir, millet ile hemhâl olur, Devlet�ine yön verir ise kutsallaşır ancak. Kutsalın dışında da san�at yoktur zaten!

Ahmed Yesevi�yi yazdınız. Hacı Bektaş-ı Veli, Hacı Bayram-ı Veli ve Ahi Evran gibi gönül burçlarını da yazmak istediğinizi belirtiyorsunuz. Edebiyatımızda Yunus ve Mevlânâ üzerinde durulmuştur. Ama meselâ bir İbrahim Hakkı�nın da büyük bir dünyası var. Onun hayatı yazılmamıştır. Siz Bediüzzaman�ı da yazdınız. Türk tarihinde, Türkün maneviyat dünyasında yer etmiş bütün maneviyat önderlerine sıcak bir yaklaşımınız oldu. Tasavvuf�u Sâmiha Ayverdi ile birlikte romanda en iyi işleyen yazarlar arasında sayılıyorsunuz. Bugün Türk insanını maneviyattan, tasavvuf anlayışından, ruhunun yıkandığı deryadan ayırmak, uzaklaştırmak isteyenler var. Sizce İslâmsız bir Türklük düşünülebilir mi? Bu tarzdaki çabaları nasıl karşılıyorsunuz?

Türk-Türklük ile İslâm-Müslümanlık etin kemiğe bürünüşü gibidir. Nasıl şâirler şâiri Yunus Emre: �Ete kemiğe büründüm-Yunus diye göründüm� diyebilmiş ise öylesine bir deyiş ile anlatılabilir bu. Etsiz iskelet düşünebilirseniz, ya da iskeletsiz et...? Türk�ü de İslâmsız düşünün... Yürüyemeyen kemik, dağılabilecek et yığını... ayak altında kalıverir! Şimdi Türk�ü bu duruma getirmek istiyorlar. Çünki ete bürünüveren kemik Avrupa�ya İslâm�ı götürmüş idi; yâni Hıristiyanlığın yüzlerce yıl korkulu düşlerini oluşturmuş idi. Gerçi Attila�lı Hun Türkleri ile başlamıştı Vatikan�ın kötü düşleri lâkin Müslüman Türk daha dehşetli göründü... Ne var ki Türksüz İslâm�ı düşünmek zavallılığı da var ortada. İşte Ortadoğu, işte Araplar.

Bence Müslümanlık Türklerle daha güzel, Türkler ile iki defa kutsal!

Mustafa Necati Sepetçioğlu dev romanların büyük yazarıdır. Değerli bir tiyatro yazarıdır. Hikâyeleri vardır. Ama ben meselâ şiiriniz olup olmadığını merak ediyorum. Hiç şiir yazdınız mı? Zaman zaman kendinize de olsa yazıp bir kenara koyar mısınız?

Bence şiir de, hikâye de, tiyatro da benim için basamak idi, roman�a yükselecek basamaklar...

Şiir, roman için bir vazgeçilemez olan üslûbu besler; hikâye, eskilerin �tahkîm� dediği hikâye eyleme gücünü oluşturur... Konunun çekirdekleştirilerek çiçeklendirilmesi meyveye dönüştürülmesi gibi... Tiyatro ise Frenkçe�siyle �diyalog�tur, önce diyalogtur; sonra sahneleme unsurlarıyla görkemleşme gelir; Işık, renklenme, heykelleşme, hareket ve benzeri tiyatro unsurları... Resimleme meselâ.

Roman hem şiirdir, hem mûsikîdir, hem hareket ve bütün unsurlardır. O yüzden maraton koşusuna benzettim zâten; bunun için de �soluk� ister; uzun, güçlü, güvenilir soluk hayatımızın kendisi değil midir? Beş dakika tutun soluğunuzu... Roman sona erivermeğe başlar.

Eşiniz Muazzam Hanımefendi de yazar. Çocuklara dâir güzel eserleri neşredildi. Herhalde Türk edebiyatında eşiyle uyumlu edebiyatçılar arasında başı çekiyorsunuz. İnsanî yönünü, yazarlığını. Bütün seyahatlerinizi birlikte yapıyorsunuz. İnsanlara gıpta ile baktıracak derecede büyük bir sevgi ile birbirinize bağlısınız. Bize Muazzam Hanımefendiyi anlatır mısınız?

Karacaoğlan�ın çok tatlı, o ölçüde de benzersiz bir deyişi vardır: �Yâr ismini desem olmaz / Düşer dillere dillere...�der. Şâirlerimizin doruklarından Fuzûlî ustamız da böyle düşünüyor. Bâki�den Nedîm�e değişmez bir Türk İslâm geleneğidir bu.

Bu yüzden Doğu�da ustaların sergilerinin adları yoktur, bilinmez; çoğu Mecnun- Leylâsızdır. Batı�da tam tersi görülüyor.

Fakat bizimki ikisinden de fazladır. Biz elli yılı aşkın bir cancanalığın eseriyiz. Onun noksanlarını ben tamamlıyorum, benim noksanlarımı o; böylece bütünleşiyoruz. Eserlerimdeki �mûsikî� unsuru Muazzam�ın Türk mûsikîsiyle yakın oluşundandır meselâ; çünki Türk Mûsikisi Konservatuvarı�nda Hoca.

1952�de Türk Ocağı�na da o götürdü beni; ısrar eden oldu. Çünki ben o yaşlarımda da �bağımsız� yaşamayı sever; ocak mocak, dernek mernek meraklısı değil idim. Muazzam�ın insânî yönü onun eserlerindedir. Çocuklar için yazmayı isteyişi, yazısı, başarılı da oluşu o yönündendir, şâir olduğunu da söyleyeyim! Mevlânâ ile ilgili, Yunus ile dolu alakalı çok güzel şiirleri vardır, yayınlandı da. Fakat o bunlardan söz edilmesini pek sevmez. Lâkin hangimiz övülmeyi istemez ki?.. Saklasak, kaçsak bile... Konya Selçuk Üniversitesi�nin Marşı�nı o yazdı; güfte onun. Meselâ benim Büyük Otmarlar�ın Zürih�te oynandığında müziğini de o yapmış idi. Bu kadar yetişir herhâlde. Son yıllarda yakın tarihimize büyük bir ilgi gözleniyor. Tarihî şahsiyetler hakkında farklı değerlendirmeler yapılıyor. Meselâ Sultan Vahidettin gibi. Bu hususta tartışmalar yapılmakta, kitaplar yazılmaktadır. Siz bu tartışmaları, değerlendirmeleri objektif buluyor musunuz? Toplum olarak yakın veya uzak tarihimizi kesin hatlarla doğru hâliyle ne zaman ve nasıl öğrenebileceğiz?

Tarih öğrenilmez, düşünülür. Düşünebilmek için de okumak okumak okumak gerekir ne yazık ki. O vakit de tarihi yaşadığınızı hissedersiniz ve ister istemez gününüzü seyredersiniz.

Tiyatro yazarlığımızın pek iyi olmadığı âşikâr. Meselâ Bosna�daki zulüm için belki onbinlerce şiir yazıldı, yazı yazıldı, kitaplar neşredildi. Ama doğru dürüst bir tiyatro eseri görmedim bu konuda. Geçen Kadın ve Savaş adlı uydurma ve neredeyse Sırpları temize çıkaran kötü bir oyun seyrettim ne yazık ki. Tiyatro yazarlarımız bu konuda niçin yazmazlar? Tiyatro bizde çoktan öldü. Marksizmin istilâ hevesinin kuduruşu, yazık Türk tiyatrosunu da öldürdü. Mevlidini bile okuyamazsınız artık.. Çünki Amerikan dangalaklığı ölüye bile rahmet okutmakta...

Dünkü Türkiye, Bugünkü Türkiye ve Yarınki Türkiye dizileriniz çok sevildi, okundu. Defalarca basıldı romanlarınız. Hedef kitlenize tam mânâsıyla ulaştığınızı söyleyebilir misiniz?

Elli yıldır yazıyorum, yazdım. Okuyorlar ki varım. Murat Belge gibi bir adam, para babası bir bankanın cebinden yayınlanan bir dergide 2 sayı üstüste, 60 sahifede beni yok etmeye yeltenebildiğine, çürütebilmek için çıldırasıya didindiğine göre.. demek ki varım hâlâ ve bir gerçeğim. Geçenlerde bir yayınevinin bastığı, elimde sâdece kapağı kalmış olan Yaradılış ve Türeyiş�in o baskısının kapağında �yüzbininci nüsha� kaydı var idi; çok seneler önceki bir baskı idi üstelik. O kapak şimdi, İrfan Yayınevi�nde, Şâkir Beğ�de şu anda.

Ben Marksistlerin ve dönek ve satılık ve... ve bütün o benzerlerinin, meselâ mandacı ve mütarekeci yazıcıların çizerlerin korkulu düşüyüm zâten...

Okuyucularınız, bundan sonra sizin hangi yeni eserinizi okuyacak?

Artık... yazmak yok; benim için yok. Niyetim bu, bu ortamda niyetim bu!

Son olarak çocukluğunuza uzansak. Bir konuşmanızda, �Annem dinî bütün bir kadındı. Roman yazdığımı öğrenen annem Cemile Hanım, �Evlâdım, madem yazıyorsun, abuk sabuk yazacağına, Hz. Muhammed (sav) Efendimiz�in hayatını yaz da, bari biz de okuyalım, derdi.� diyorsunuz. Babanızla birlikte 1974�te kaybettiğiniz sevgili annenize rahmet dilerken bu isteği yerine getirebildiniz mi diye sormak istiyorum? Bütün Müslümanların ve Türklerin Peygamberi Hz. Muhammed�in hayatını yazmak size çok yakışacak. Düşünüyor musunuz?

Para babası Türklerin kendilerini yok etmeye niyetlilere �sponsor�luk etmeye can attığı, Müslüman zenginlerinin kendilerini �yeşil sermâye� diye küçümsediği hor gördüğü kişileri beslemek için yırtındığı için, neyi, niye yazmak?... Çok mu kötümserim..? Yoksa umutsuz muyum? Ne oyum, ne buyum... Sâdece yorgunum, artık yorgunum sâdece!.. (Kadıköy, 15 Şubat 2006 17.39)


Bu haber 2627 defa okundu.

Mehmet Nuri Yardım  : 2006 / 08

 

 Sayı :79

 KÜNYE
 
 ARŞİV
 
 ABONELİK
 
 REKLAM
 
 
  YAZARLAR
 Ali Arif Esatgil
Bayrak gibi yaşamak...
 Alptekin Cevherli
En zor yazım…
 Doç. Dr. Fethi Gedikli
Şimşek gibi çakıp geçen ülkücü
 Dr. Yusuf Gedikli
Sevgili Kemalciğim, candaşım, kardaşım, arkadaşım…
 Kemal Çapraz
Son söz...
 Olcay Yazıcı
Asil Neslin Son Temsilcisi: Kemâl Çapraz
 Bayram Akcan
“BOZKURT” Kemal ÇAPRAZ
 Aydil Erol
Bu çapraz, kimin çaprazı?!!
 Şahin Zenginal
Sensiz hayat zor olacak
 Ünal  Bolat
Sevdiğini Türk için seven Alperen
 Hayri Ataş
“YA BÖYLE ÖLÜM DEĞİL Mİ ERKEN”
 Mehmet Türker
Türk Dünyasının dervişi
 Mehmet Nuri Yardım
Kemal Çapraz diye bir kahraman
 Prof Dr. Ali Osman Özcan
Ufuk Ötesinde Çapraz Ateş
 Orhan Seyfi Şirin
Çapraz doğuştan ‘Reis’ti
 Rasim Ekşi
Kardeşim Kemal’in Vasiyeti
 Dr. Orhan  Gedikli
Sevgili Kemal Kardeşimin Ardından
 Özdemir Özsoy
Seni unutamayız
 Dr. Ünal Metin
“Ufuk Ötesi” yaşıyor
 Süleyman Özkonuk
Öteki Ufuk
 Zeki Hacı ibrahimoğlu
30 yıllık dostumdu
 Aybars Fırat
Kastamonu Beyefendisi
 Coşkun Çokyiğit
Kemal Çapraz “Tek Ağaç”lardandı
 Baki Günay
Kırım Meclisinde Kemal Çapraz sesleri
 Cem  Sökmen
Metropoldeki dâvâ adamı: Kemal Çapraz
 Ahmet Tüzün
İz Bırakan
 Hüseyin Özbek
Kemal Bey
 Asuman Özdemir
Sermayeye kurban gittin…
           
       
 
   

Karahan 2002